Khi bé bị ho, nhiều ba mẹ thường bối rối không biết nên trị ho cho bé thế nào an toàn mà vẫn hiệu quả. Thực tế, có rất nhiều cách trị ho cho bé tại nhà bằng nguyên liệu tự nhiên như gừng, mật ong, lê chưng đường phèn hay rau tần… vừa dễ làm, vừa giúp giảm ho cho bé nhanh chóng.
Bài viết này, Bibo Mart sẽ hướng dẫn chi tiết 5 cách trị ho cho bé được các chuyên gia khuyên dùng – an toàn, lành tính và phù hợp cho từng độ tuổi.
1. Nguyên nhân khiến bé bị ho thường gặp
Khi nghe tiếng ho của con, hầu hết ba mẹ đều lo lắng: “Liệu con bị cảm hay viêm họng?” Thực tế, ho là phản xạ tự nhiên giúp bé tống bụi bẩn, vi khuẩn và chất nhầy ra khỏi đường thở. Tuy nhiên, nếu ho kéo dài hoặc kèm sổ mũi, sốt, cần xác định nguyên nhân chính xác để điều trị đúng cách.
1.1 Các nguyên nhân thường gặp khiến bé bị ho:
- Cảm lạnh hoặc cảm cúm: Bé bị nhiễm virus khiến cổ họng viêm nhẹ và kích thích phản xạ ho. Đây là lý do thường gặp nhất ở các bé nhỏ, đặc biệt là dưới 6 tuổi.
- Viêm họng, viêm phế quản: Khi niêm mạc họng hoặc khí quản bị sưng, bé sẽ ho nhiều hơn, nhất là về đêm.
- Dị ứng thời tiết hoặc bụi mịn: Không khí khô, thay đổi nhiệt độ hoặc tiếp xúc lông thú cưng, phấn hoa dễ gây ho kéo dài.
- Không khí ô nhiễm, khói thuốc: Các yếu tố này làm tổn thương niêm mạc hô hấp non nớt của bé.
- Thay đổi thời tiết đột ngột: Khi chuyển mùa, cơ thể trẻ chưa kịp thích nghi, dẫn đến ho, sổ mũi, nghẹt mũi.
1.2 Phân biệt các dạng ho thường gặp ở trẻ
|
Ho khan |
Ho có đờm |
Ho do dị ứng |
| Bé ho nhiều, không có đờm, cổ họng khô rát. | Họng có nhiều chất nhầy, bé ho để tống đờm ra ngoài. | Kèm hắt hơi, ngứa mũi, sổ mũi trong |
| Thường gặp khi bé mới khởi phát cảm lạnh hoặc dị ứng. | Dấu hiệu thường gặp khi bé bị viêm phế quản hoặc cảm nặng. | thường gặp mỗi khi thời tiết chuyển mùa hoặc thay đổi đột ngột. |
2. Cách trị ho cho bé tại nhà hiệu quả
Các bài thuốc dân gian luôn được nhiều phụ huynh tin tưởng vì lành tính, dễ làm, chi phí thấp. Tuy nhiên, cần áp dụng đúng cách, đúng độ tuổi, đúng liều lượng để an toàn cho bé. Dưới đây là 5 cách trị ho cho bé tại nhà hiệu quả và được khuyên dùng.
2.1 Chữa ho, sổ mũi cho bé bằng gừng
Thành phần trong gừng có đặc tính chống viêm, kháng khuẩn và làm dịu niêm mạc họng. Trong y học dân gian, gừng được xem là vị thuốc ấm giúp giải cảm, long đờm, làm ấm phổi và giảm ho khan, ho có đờm.
Nguyên liệu cần chuẩn bị
- Gừng tươi: 3-5 lát mỏng (khoảng 3-5 g).
- Nước ấm: 150-200 ml.
- Đường phèn hoặc mật ong (nếu bé > 1 tuổi): 1 thìa cà phê (~5 ml).
- Tuỳ chọn: vài giọt nước cốt chanh để tăng vitamin C và hỗ trợ kháng khuẩn.
Cách làm đơn giản tại nhà
- Rửa sạch gừng, bỏ vỏ nếu vỏ dày và cắt lát mỏng.
- Đun sôi nước, cho gừng vào nấu nhỏ lửa 3-5 phút để các hoạt chất tan ra.
- Tắt bếp, để nguội xuống khoảng 40-45 độ C, sau đó cho đường phèn hoặc mật ong vào khuấy đều.
- Có thể vắt thêm vài giọt nước cốt chanh nếu bé trên 2 tuổi.
Cách cho bé uống – Lượng dùng – Thời điểm sử dụng hiệu quả
- Cách uống: Cho bé uống khi nước còn ấm (khoảng 40 °C).
- Liều lượng: Bé 2-3 tuổi: 30-50 ml/lần. Bé 4 tuổi trở lên: 50-100 ml/lần.
- Thời điểm uống: 1-2 lần/ngày. Buổi sáng sau ăn và buổi tối trước khi ngủ giúp bé dễ chịu, ngủ ngon hơn.
- Thời gian áp dụng: 3-5 ngày liên tục; nếu ho giảm rõ thì ngừng, nếu không cải thiện hoặc có sốt, khò khè cần khám bác sĩ.
| >>Xem thêm: Bật mí 8 cách trị ho cho bé hiệu quả, an toàn tại nhà ba mẹ nên biết |
2.2 Cho trẻ uống mật ong trị ho
Mật ong có đặc tính kháng khuẩn, chống viêm và làm dịu niêm mạc cổ họng. Theo Very Well Health, mật ong giúp phủ lên cổ họng, giảm kích thích ho và giúp trẻ ngủ ngon hơn.
Nguyên liệu
- Mật ong nguyên chất 100%.
- Nước ấm khoảng 40-45 °C khoảng 50 ml.
- Có thể thêm vài giọt nước cốt chanh hoặc lát tắc cho trẻ > 1 tuổi để tăng vitamin C và vị dễ uống.
- Nếu trẻ > 2-3 tuổi có thể pha vào chút trà hoa nhài hoặc trà ấm không caffeine.
Cách làm tại nhà
- Lấy ½ tới 1 thìa cà phê (~ 2.5-5 ml) mật ong nguyên chất.
- Pha với khoảng 50 ml nước ấm ở nhiệt độ khoảng 40-45 độ C không dùng nước quá nóng để tránh làm mất hoạt chất và gây bỏng cổ họng.
- Khuấy đều. Nếu thêm chanh/tắc thì thêm sau khi nước đã hơi nguội.
- Cho trẻ uống ngay khi còn ấm.
Cách cho bé uống – Lượng dùng hiệu quả – Thời điểm
- Trẻ từ 1 tuổi trở lên mới được dùng phương pháp này.
- Liều gợi ý:
Trẻ 1-2 tuổi: ~2.5-3 ml (½ thìa cà phê) mỗi lần.
Trẻ 3-5 tuổi: ~5 ml (1 thìa cà phê) mỗi lần.
Trẻ lớn hơn: có thể ~5-10 ml mỗi lần, tuỳ tình trạng ho.
- Tần suất: 1 lần/ngày trước khi ngủ; nếu ho nhiều vào ban ngày có thể thêm 1 lần vào buổi sáng hoặc trưa.
- Thời gian dùng: Duy trì 3-7 ngày hoặc tới khi ho giảm rõ rệt. Nếu sau 3-5 ngày không cải thiện hoặc tình trạng xấu hơn phải đưa bé đi khám.
2.3 Cách chưng lê trị ho cho trẻ em
Theo Đông y, quả lê có vị ngọt thanh, tính mát, có tác dụng nhuận phế, thanh nhiệt, tiêu đờm, giảm ho. Y học hiện đại ghi nhận lê chứa nhiều nước, chất xơ, vitamin C, kali và các chất chống oxy hóa giúp làm dịu niêm mạc họng, tăng tân dịch, giảm viêm đường hô hấp.
Nguyên liệu chuẩn bị
- 1 quả lê tươi (chọn quả chín, không dập nát).
- 2-3 viên đường phèn (~5-10g) hoặc mật ong nếu bé trên 1 tuổi.
- (Tùy chọn) vài lát gừng nhỏ hoặc 1 thìa kỷ tử để tăng công dụng long đờm và làm ấm cho bé.
Cách làm đơn giản tại nhà cho bé bị ho
- Rửa sạch quả lê, có thể gọt vỏ hoặc giữ vỏ tùy ý.
- Cắt bỏ phần đầu quả hoặc khoét một miếng nhỏ để làm “nắp”, rồi khoét bỏ hạt và phần lõi.
- Cho đường phèn hoặc mật ong và có thể thêm gừng/kỷ tử.
- Đặt quả lê vào chén hoặc bát chịu nhiệt rồi hấp cách thủy khoảng 20-30 phút hoặc cho đến khi lê mềm và đường phèn tan hết.
- Lấy ra, để nguội đến khoảng 40-45 °C rồi cho bé dùng.
Cách cho bé uống – Lượng dùng – Thời gian sử dụng hiệu quả
- Cho bé uống phần nước chưng lê và nếu bé lớn (>2 tuổi) có thể ăn phần thịt lê mềm.
- Liều gợi ý: mỗi lần ~50-80 ml hoặc phần quả mềm tương đương.
- Duy trì 1-2 lần mỗi ngày là tần suất phù hợp cho bé.
- Thời gian sử dụng: 3-5 ngày liên tục hoặc cho tới khi ho giảm rõ. Nếu sau 3-5 ngày không cải thiện hoặc có dấu hiệu nặng hơn cần khám bác sĩ.
2.4 Cách chưng rau tần trị ho cho bé
Rau tần dày lá (còn gọi là húng chanh) chứa tinh dầu như carvacrol, thymol có hoạt tính kháng khuẩn mạnh, ức chế vi khuẩn gây viêm họng, ho.
Nguyên liệu
- 10-15 lá rau tần dày lá tươi (rửa sạch).
- 2 thìa cà phê đường phèn (~10 g) hoặc nếu bé >1 tuổi có thể thay 1 thìa mật ong nguyên chất.
- (Tùy chọn) 1 lát gừng tươi nhỏ hoặc vài giọt nước cốt chanh nếu bé muốn vị hơi chua, thích hợp cho bé trên 2 tuổi.
Cách làm tại nhà
- Rửa sạch lá rau tần, ngâm nước muối loãng 5 phút để đảm bảo sạch.
- Thái nhỏ lá để tiết tinh dầu nhanh hơn.
- Cho lá đã thái vào chén sứ hoặc bát chịu nhiệt. Thêm đường phèn và nếu dùng thì lát gừng hoặc nước cốt chanh.
- Hấp cách thủy: đặt chén vào nồi có nước sôi dưới, đậy nắp, hấp khoảng 15-20 phút hoặc tới khi đường phèn tan và lá tần mềm.
- Lấy ra, để nguội tới khoảng 40-45 °C trước khi cho bé uống.
Cách bé uống – Lượng dùng – Thời điểm sử dụng hiệu quả
- Cho bé uống phần nước chưng (~30-50 ml) khi nước còn ấm.
- Tần suất: 1 lần/ngày là đủ với bé nhỏ; nếu ho nhiều có thể 2 lần/ngày (sáng và tối) nhưng cần quan sát phản ứng.
- Duy trì 3-5 ngày liên tục hoặc đến khi bé ho giảm rõ. Nếu sau 5 ngày không cải thiện hoặc có dấu hiệu nặng lên nên đưa bé đi khám chuyên khoa.
2.5 Cách chưng tắc đường phèn trị ho cho bé
Theo y học dân gian và Đông y, quả tắc (còn gọi là quất) có vị chua ngọt, tính ấm, có tác dụng hóa đờm, hạ khí, trị ho do phong hàn, ho sổ mũi, viêm họng.
Nguyên liệu
- 2-3 quả tắc chín vàng, lớp vỏ bóng, mọng nước.
- 1-2 thìa cà phê đường phèn hoặc theo công thức: tắc 200g + đường phèn 100g nếu làm nhiều.
- (Tùy chọn) 1 thìa mật ong nếu bé >1 tuổi để tăng hiệu quả và vị dễ uống, vài lát gừng nhỏ hoặc vài lá rau tần để tăng tác dụng long đờm.
Cách làm
- Rửa sạch tắc, ngâm nước muối loãng hoặc chà nhẹ với muối hột khoảng 5 phút để loại bỏ nhớt và vị đắng.
- Cắt đôi quả tắc, bỏ hạt, hoặc cắt lát mỏng tùy kích thước để dễ chưng.
- Cho tắc và đường phèn vào chén hoặc bát chịu nhiệt.
- Hấp cách thủy: đặt chén vào nồi có nước sôi bên dưới, đậy nắp, hấp khoảng 15-20 phút hoặc tới khi đường tan, tắc mềm, nước chưng hơi keo.
- Để nguội tới khoảng 40-45 °C trước khi cho bé dùng.
Cách uống – Lượng dùng – Thời điểm sử dụng hiệu quả
- Cho bé uống phần nước chưng tắc ~ 30-50 ml/lần tùy tuổi.
- Tần suất: 1-2 lần/ngày; nếu ho nhiều có thể lên tới 2 lần.
- Thời gian dùng: 2-3 ngày cho ho nhẹ hoặc 3-5 ngày cho ho thông thường; nếu sau 3-5 ngày chưa cải thiện hoặc ho tăng, cần đi khám.
| >>Xem thêm: Hướng dẫn mẹ cách làm siro húng chanh “thần thánh” trị ho cho bé |
3. Cách giảm ho nhanh, an toàn cho bé
Khi bé bị ho, cơ thể thường mệt mỏi, ăn uống kém và khó ngủ. Ngoài việc dùng các bài thuốc dân gian, ba mẹ có thể hỗ trợ bé bằng những cách chăm sóc đơn giản, an toàn tại nhà giúp cơn ho giảm nhanh và bé hồi phục tốt hơn.
3.1 Dinh dưỡng và thói quen ăn uống của bé
Trước hết, hãy cho bé uống đủ nước ấm mỗi ngày. Nước giúp làm loãng đờm, giữ ẩm cổ họng và giảm kích thích ho. Với bé trên 1 tuổi, mẹ có thể cho uống nước ấm pha mật ong loãng, nước gừng hoặc nước canh rau củ.
Chế độ ăn cũng nên mềm, dễ tiêu và giàu dinh dưỡng: cháo, súp gà, rau củ luộc, sữa ấm… Thực phẩm chứa vitamin C: cam, kiwi, dâu tây và kẽm thịt nạc, trứng, hạt bí giúp tăng đề kháng, giảm viêm họng hiệu quả. Ngược lại, tránh đồ lạnh, cay, chiên rán vì dễ khiến cổ họng khô, tăng viêm và làm bé ho nhiều hơn.
3.2 Giữ ẩm không khí và xông hơi nhẹ
Không khí khô là nguyên nhân phổ biến khiến ho kéo dài. Cha mẹ nên giữ độ ẩm phòng ở mức 50-60% bằng cách dùng máy tạo ẩm hoặc đặt chậu nước trong phòng. Cần vệ sinh máy tạo ẩm mỗi ngày để tránh nấm mốc.
Ngoài ra, xông hơi ấm cũng rất hữu ích cho bé trên 2 tuổi. Mẹ có thể cho bé hít hơi nước ấm có vài giọt tinh dầu khuynh diệp hoặc sả trong 5-10 phút. Việc này giúp làm thông mũi, giảm nghẹt, long đờm và làm dịu họng rõ rệt.
3.3 Vệ sinh mũi và họng hằng ngày
Rửa mũi cho bé bằng nước muối sinh lý NaCl 0.9% 1-2 lần mỗi ngày giúp làm sạch bụi bẩn và vi khuẩn, giảm ho do viêm mũi họng. Với trẻ lớn, có thể hướng dẫn bé súc miệng bằng nước muối loãng; còn trẻ nhỏ, mẹ dùng gạc sạch thấm nước muối lau nhẹ miệng và lưỡi.
Việc vệ sinh mũi họng thường xuyên giúp đường thở thông thoáng, giảm thời gian ho và ngăn bệnh tái phát.
3.4 Nghỉ ngơi và giữ môi trường trong lành
Giấc ngủ đủ và không gian trong lành giúp bé nhanh khỏi ho. Cha mẹ nên đảm bảo phòng ở thông thoáng, nhiệt độ khoảng 26-28°C, tránh để gió thổi trực tiếp vào người bé.
Không cho trẻ tiếp xúc với khói thuốc, mùi nước hoa, khói nhang, vì đây là các yếu tố dễ gây kích ứng đường hô hấp, khiến cơn ho nặng hơn.
| >>>Xem thêm: Top 5 cách giảm ho cho bé tại nhà hiệu quả nhanh, an toàn nhất |
4. Lưu ý khi trị ho cho bé tại nhà
4.1 Các sai lầm phổ biến khi trị ho tại nhà
Không nên cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật ong
Mật ong tuy có tác dụng giảm ho, kháng khuẩn nhưng không an toàn cho trẻ dưới 12 tháng tuổi vì có nguy cơ chứa bào tử Clostridium botulinum, gây ngộ độc thần kinh hiếm nhưng rất nguy hiểm.
Tuyệt đối không dùng thuốc của người lớn cho trẻ
Một số phụ huynh tự ý cho bé uống siro ho, thuốc cảm, thuốc long đờm hoặc kháng sinh của người lớn. Đây là sai lầm nghiêm trọng vì liều lượng và thành phần không phù hợp với cơ thể trẻ. Có thể gây ngộ độc gan, tổn thương dạ dày hoặc phản ứng dị ứng.
Dùng thảo dược quá liều
Dù là bài thuốc dân gian, gừng, tắc, tần dày lá hay chanh mật ong vẫn cần liều lượng hợp lý. Dùng quá nhiều có thể khiến dạ dày bé bị nóng, trào ngược hoặc tiêu chảy nhẹ.
Tự ý xông tinh dầu nồng độ cao
Tinh dầu khuynh diệp, bạc hà hoặc gừng có tác dụng kháng khuẩn, nhưng nếu dùng nồng độ cao hoặc xông quá lâu, có thể gây bỏng niêm mạc mũi họng hoặc kích ứng đường hô hấp.
Không giữ ấm đúng cách
Một số ba mẹ ủ bé quá kín khiến cơ thể bí hơi, toát mồ hôi rồi lạnh ngược lại. Cách đúng là mặc đủ ấm, tránh gió lùa, giữ cổ và ngực kín, nhưng phòng phải thoáng khí.
4.2 Dấu hiệu cần đưa bé đi khám ngay
Nếu bé ho kéo dài trên 7 ngày, hoặc có các dấu hiệu bất thường như sốt cao >38.5°C, ho có đờm xanh, thở khò khè, bỏ ăn, cha mẹ nên đưa bé đến bác sĩ nhi để kiểm tra. Không nên tự ý dùng thuốc kháng sinh hoặc siro ho không rõ nguồn gốc.
5. Các câu hỏi thường gặp về cách trị ho tại nhà cho bé
Trong quá trình chăm con bị ho, nhiều cha mẹ thường lo lắng và có những thắc mắc giống nhau. Dưới đây là tổng hợp những câu hỏi phổ biến nhất, kèm giải đáp từ các chuyên gia nhi khoa giúp ba mẹ yên tâm chăm bé an toàn, đúng cách.
5.1 Cách chữa ho cho trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi
Với trẻ dưới 1 tháng, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc, mật ong hay các bài thuốc dân gian. Mẹ nên giữ ấm cơ thể bé, đặc biệt là vùng cổ, bàn chân; cho bú thường xuyên để tăng sức đề kháng và giữ cổ họng ẩm. Nếu bé ho kéo dài, bú kém hoặc thở nhanh, cần đưa đi khám ngay để tránh biến chứng.
5.2 Bé ho có đờm lâu ngày không khỏi phải làm sao?
Ho có đờm kéo dài thường do viêm họng nhẹ hoặc môi trường ô nhiễm. Mẹ nên cho bé uống nhiều nước ấm, ăn rau quả, hạn chế đồ lạnh và ngọt. Có thể rửa mũi bằng nước muối sinh lý, xông hơi nhẹ và dùng các bài dân gian như lê chưng đường phèn hoặc rau tần. Nếu sau 7–10 ngày không giảm, nên cho bé đi khám bác sĩ.
5.3 Bé bị ho kiêng ăn gì?
Khi ho, bé nên tránh thực phẩm lạnh như nước đá, kem. Kể cả các món chiên rán, cay nóng và nước ngọt có gas. Những món này khiến cổ họng dễ kích ứng và đờm đặc hơn. Thay vào đó, mẹ nên cho bé ăn cháo, súp rau củ, trứng hấp mềm, uống nước ấm. Đồng thời bổ sung trái cây giàu vitamin C như cam, quýt để tăng đề kháng, giúp bé mau khỏi ho.
Phần kết
Trên đây là 5 cách trị ho cho bé tại nhà hiệu quả, dễ áp dụng với nguyên liệu tự nhiên, giúp giảm ho cho bé nhanh chóng mà không cần lạm dụng thuốc. Tuy nhiên, nếu ho kéo dài, kèm sốt hoặc đờm xanh, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được hướng dẫn điều trị đúng cách.
Để tìm hiểu thêm các cách chữa ho cho bé an toàn, mẹ có thể tham khảo thêm tại chuyên mục Cẩm nang chăm bé khỏe của Bibo Mart nơi tổng hợp hàng trăm mẹo hữu ích giúp mẹ chăm con đúng cách mỗi ngày.
(Đội ngũ biên tập Bibo Mart)
| 💥TẢI APP “BIBO MART” LIỀN TAY – NHẬN NGAY VOUCHER💥
– Hàng trăm HotDeal cực sốc mỗi ngày – Cơ hội nhận Voucher đặc biệt – Tích lũy Bixu đổi quà, đổi Voucher mua hàng cực chất |
